PRP czy steryd?

Różnica jest prosta: steryd działa szybciej, PRP zwykle dłużej.

PRP a steryd – co lepsze na ból stawu i ścięgien?

Zastrzyk ze sterydu często szybko zmniejsza ból, ale efekt bywa krótkotrwały. PRP działa wolniej, za to w wielu schorzeniach przeciążeniowych daje trwalszą poprawę. Sprawdź, co mówią badania i kiedy która opcja ma sens.

Co to jest „steryd” w ortopedii?

W ortopedii pod pojęciem „sterydu” najczęściej kryje się glikokortykosteroid podany miejscowo (np. do stawu lub w okolice tkanek miękkich). Jego główny efekt to silne działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe – dlatego pacjenci często czują poprawę szybko, czasem wręcz „z dnia na dzień”.

W praktyce steryd jest narzędziem przede wszystkim do:

• szybkiego zmniejszenia bólu,
• „złapania okna”, w którym da się zacząć rehabilitację i normalny ruch,
• wygaszenia zaostrzenia objawów.

Co to jest PRP?

PRP (Platelet-Rich Plasma), czyli osocze bogatopłytkowe, to preparat uzyskiwany z własnej krwi pacjenta. W uproszczeniu: wykorzystujemy koncentrat płytek krwi i czynników biologicznych, które mogą wspierać procesy naprawcze tkanek (zwłaszcza w problemach przewlekłych i przeciążeniowych).

PRP nie jest „znieczuleniem bólu” w sensie natychmiastowym. To raczej metoda, która ma stworzyć lepsze warunki do gojenia i przebudowy – dlatego efekt, jeśli wystąpi, zwykle pojawia się wolniej.

Najważniejsza różnica

• Steryd: częściej działa szybko, ale efekt bywa krótszy.
• PRP: działa wolniej, ale w wielu schorzeniach przeciążeniowych i zwyrodnieniowych częściej daje trwalszą poprawę.

To „w wielu” jest tu kluczowe – bo skuteczność zależy od:

• rozpoznania (ścięgno vs staw vs nerw),
• stopnia zaawansowania,
• jakości rehabilitacji,
• a w przypadku PRP – także od protokołu (np. leukocytarne vs nieleukocytarne, liczba podań).

Co mówią badania? 

W ostatnich latach pojawiło się sporo metaanaliz porównujących PRP ze sterydem – najczęściej w dwóch dużych obszarach:

1) Łokieć tenisisty  – przewlekłe przeciążenie ścięgna

W metaanalizach porównujących PRP i steryd w „łokciu tenisisty” powtarza się podobny wniosek:

• steryd częściej daje lepszą poprawę krótkoterminowo,
• PRP częściej wypada lepiej długoterminowo (ból i funkcja po kilku–kilkunastu miesiącach).
  Takie wnioski znajdziesz zarówno w metaanalizie z 2025 r. [1], jak i w pracy z American Journal of Sports Medicine (2024) [2].

2) Choroba zwyrodnieniowa kolana – ból i funkcja

W wielu metaanalizach PRP wypada korzystnie względem sterydu w poprawie bólu i funkcji, szczególnie w perspektywie kilku–kilkunastu miesięcy [3][4][5].

Jednocześnie trzeba znać drugą stronę medalu: wytyczne różnych towarzystw nie zawsze są zgodne, bo PRP ma problem z „jednorodnością” (różne protokoły i jakość badań, koszty, brak standaryzacji). Przykładowo, część opracowań podkreśla, że OARSI w swoich rekomendacjach jest wobec PRP krytyczne, podczas gdy inne przeglądy i metaanalizy pokazują przewagę PRP w wynikach pacjentów [6][7].

Wniosek praktyczny: w danych naukowych PRP często wygląda lepiej od sterydu w średnim/długim terminie, ale rekomendacje towarzystw są ostrożne i zależą od przyjętych kryteriów jakości dowodów.

Kiedy steryd bywa lepszym wyborem?

Steryd ma sens szczególnie wtedy, gdy priorytetem jest szybkie opanowanie bólu, np.:

• pacjent nie śpi z bólu,
• ból blokuje podstawowe funkcjonowanie,
• potrzebujemy szybkiej poprawy, żeby w ogóle rozpocząć rehabilitację,
• jest kliniczny obraz zaostrzenia stanu zapalnego (w odpowiednio dobranych wskazaniach).

W takich sytuacjach steryd może dać „oddech”, ale zwykle nie traktujemy go jako jedynego leczenia – bo bez planu rehabilitacji i zmiany obciążeń problem lubi wracać.

Kiedy PRP częściej ma sens?

PRP rozważamy częściej, gdy:

• problem jest przewlekły, przeciążeniowy lub degeneracyjny,
• zależy Ci na trwalszym efekcie, a nie tylko szybkim „wyciszeniu”,
• chcesz podejścia biologicznego wspierającego gojenie (z zachowaniem realizmu: PRP nie jest cudownym lekiem),
• jesteś gotów połączyć to z rehabilitacją i modyfikacją aktywności – bo bez tego skuteczność spada.

W praktyce klinicznej PRP najczęściej wchodzi do gry w takich obszarach jak: przewlekłe tendinopatie (np. łokieć tenisisty) [1][2], czy objawowa choroba zwyrodnieniowa kolana (szczególnie we wcześniejszych etapach) [3][4][5].

Bezpieczeństwo i możliwe działania niepożądane

Steryd (miejscowo)

• plus: szybka poprawa bólu,
• minusy: przy częstych powtórzeniach możliwe ryzyko osłabienia tkanek (np. w okolicy ścięgien), a w stawach – ograniczenia liczby podań w roku wynikające z bezpieczeństwa; ryzyko zakażenia jest rzadkie, ale realne (jak przy każdej iniekcji).

PRP

• plus: preparat autologiczny (z własnej krwi), zwykle dobry profil bezpieczeństwa,
• minus: często większa bolesność pozabiegowa przez kilka dni; efekt nie jest natychmiastowy; koszt wyższy; wyniki zależą od protokołu i wskazania.

W obu metodach kluczowe jest przestrzeganie zasad aseptyki i właściwy dobór pacjenta.

Jak wygląda leczenie „po naszemu”

Niezależnie od tego, czy wybieramy PRP czy steryd, podstawą jest to, żeby pacjent dostał plan, a nie tylko zastrzyk.

1. Diagnoza i cel terapii. Czy problem jest w stawie, ścięgnie, przyczepie (entezopatii), czy w innym źródle bólu?
2. Leczenie zachowawcze jako fundament. Ruch, rehabilitacja, modyfikacja obciążeń, sen, masa ciała, ergonomia – to nie są dodatki. To jest rdzeń długoterminowego wyniku.
3. Iniekcja jako narzędzie, nie rozwiązanie

• steryd: częściej „szybka ulga”, żeby ruszyć z terapią,
• PRP: częściej „praca na dłuższy efekt” w przewlekłych problemach.

Najczęstsze pytania pacjentów

„Czy PRP jest zawsze lepsze?”.

Nie zawsze. W wielu wskazaniach PRP wypada korzystnie w dłuższym terminie, ale nie jest uniwersalne i nie jest „pewniakiem” u każdego [3][6][7].

„Czy steryd szkodzi?”

Sam w sobie – nie. To przydatne narzędzie, jeśli jest stosowane rozsądnie i z planem. Problem zaczyna się wtedy, gdy steryd staje się „jedyną terapią” albo jest nadużywany w niewłaściwych wskazaniach.

„Co jest najlepsze dla mnie?”

To zależy od rozpoznania, czasu trwania objawów, funkcji, aktywności i celu (szybko vs długofalowo). Dlatego dobranie metody „z Internetu” rzadko jest optymalne.

Źródła

[1] Maroun R. i wsp., 2025: PRP vs corticosteroids w łokciu tenisisty – metaanaliza RCT (wniosek: steryd lepiej krótkoterminowo, PRP lepiej długoterminowo).
[2] Xu Y. i wsp., 2024 (AJSM): PRP vs steryd w lateral epicondylitis – przewaga PRP w dłuższym terminie.
[3] Pelluri R. i wsp., 2024: metaanaliza PRP vs placebo vs steryd w chorobie zwyrodnieniowej kolana – przewaga PRP w bólu i funkcji.
[4] Bensa A. i wsp., 2025: metaanaliza PRP w OA kolana – klinicznie istotna poprawa funkcji i bólu do 12 mies.
[5] Gökçeoğlu YS. i wsp., 2025: porównania iniekcji dostawowych – PRP najbardziej „utrzymujący się” efekt; steryd bardziej krótkoterminowo.
[6] Super JT. i wsp., 2025: przegląd nt. iniekcji w OA kolana i różnic w rekomendacjach (m.in. ostrożność OARSI wobec PRP).
[7] Boffa A. i wsp., 2025 (The Knee): omówienie rekomendacji OARSI dla iniekcji dostawowych (steryd warunkowo na krótki termin).

Autor
Zespół Lekarzy Specjalistów
Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu
Gabinety Rogowska